*$– zLif{ a}7s–lg0f{o
sf7df8f}F, @! sflQs . cfufdL dª\l;/ % ut]leq dfcf]jfbL ;]gf / g]kfnL ;]gfsf] xltof/ Joj:yfkg u/L dª\l;/ !% ut];Dddf cGtl/d dlGqkl/ifb\sf] u7g x'g] ePsf] 5 .
;ftbn / g]skf -dfcf]jfbL_sf zLif{ g]tfx¿sf] cfh a;]sf] a}7sn] pQm lg0f{o u/]sf] xf] .
lg0f{ofg';f/ dª\l;/ % ut]leq cGtl/d ;+ljwfgnfO{ k"0f{tf lbg], dª\l;/ !) ut]leq cGtl/d ;+ljwfg hf/L ug]{, cGtl/d Joj:yflksfsf] u7g ug]{ / k|ltlglw;ef / /fli6«o ;efsf] lj36g ug]{ sfd eO;Sg] 5 .
dfcf]jfbL ;]gfsf n8fs'x¿ d'n'ssf ljleGg ;ftj6f c:yfoL lzlj/df ;Lldt /xg] ePsf 5g\ / d'Vo lzlj/jl/kl/ tLgtLgj6fsf b/n] ;xfos lzlj/ /xg] 5g\ .
ut ;fpg @$ ut] g]kfn ;/sf/ / g]skf -dfcf]jfbL_sf tkm{af6 ;+o'Qm /fi6«;ª\3nfO{ k7fOPsf] kqdf JoQm k|lta4tfcg';f/ dfcf]jfbL ;]gfsf n8fs'x¿ s}nfnL, ;'v]{t, /f]Nkf, kfNkf, sfe|], l;Gw'nL / Onfddf /xg] d'Vo lzlj/df /xg] / ;+o'Qm /fi6«;ª\3n] pgLx¿sf] k|df0fLs/0f / cg'udg ug]{ lg0f{o ePsf] atfOPsf] 5 .
dfcf]jfbL ;]gfsf n8fs'x¿ lzlj/df /x]kl5 lzlj/sf] ;'/Iffy{ rflxg] xftxltof/ / uf]nLu7\7fafx]s cGo ;a} xltof/x¿ lzlj/leq} ;'/lIft e08f/0f ug]{ / Psn tfNrf nufO{ rfaL ;DalGwt kIfn] g} /fVg]5g\ .
pQm tfNrf nufpg] k|lqmofdf ;+o'Qm /fi6«;ª\3sf] lgu/fgLsf nflu p;sf] /]s8{, ;fO/g;lxtsf] ;+oGq ;lDdlnt ug]{, e08f/0f ul/Psf xftxltof/x¿sf] cfjZos hfFr ug'{kbf{ /fi6«;ª\3n] ;DalGwt kIfsf] /f]xa/df ug]{, Sofd/f cg'udgnufot o; ;DaGwdf cGo lj:t[t k|fljlws ljj/0f /fi6«;ª\3, g]skf -dfcf]jfbL_ / g]kfn ;/sf/sf ;xdltn] tof/ ug]{ lg0f{o ePsf] 5 .
To:t} dfcf]jfbL ;]gfsf n8fs'x¿ c:yfoL lzlj/df al;;s]kl5 pgLx¿sf] /;bkfgLnufot cGo cfjZos Joj:yf g]kfn ;/sf/n] ug]{, dfcf]jfbL ;]gfsf n8fs'x¿sf] /]vb]v, ;dfof]hg / k'g:yfkgf lglDt cGtl/d dlGqkl/ifb\n] ljz]if sld6L agfP/ sfd ug]{ tyf dfcf]jfbL g]tfx¿sf] ;'/Iff Joj:yf ;/sf/;Fusf] ;xdltn] ug]{ lg0f{o klg ePsf] 5 .
g]kfnL ;]gfsf ;DaGwdf eg] ;+o'Qm /fi6«;ª\3nfO{ k|]lift kqdf JoQm k|lta4tfcg';f/ g]kfnL ;]gf Aof/]sleq ;Lldt /xg], p;sf xltof/x¿ s;}sf] klg kIf of ljkIfdf k|of]u gx'g] s'/fsf] k|Tofe"lt ug]{ lg0f{o ;ft bn / g]skf -dfcf]jfbL_sf g]tfx¿sf] a}7sdf ePsf] 5 .
dfcf]jfbL ;]gfsf tkm{af6 e08f/0f ePsf xltof/sf] a/fa/L ;ª\Vofdf g]kfnL ;]gfn] klg cfkm\gf xltof/x¿ ;'/lIft e08f/0f ug]{ / Psn tfNrf nufO{ rfaL ;DalGWt kIfn] g} /fVg] / To;df klg ;+o'Qm /fi6«;ª\3sf] lgu/fgLsf nflu p;sf] /]s8{, ;fO/g;lxtsf] ;+oGq ;lDdlnt ul/g] 5 .
g]kfnL ;]gfn] ub}{ cfPsf ;Ldf;'/Iff, cf/If, lgs'~h, a}ª\s, ljdfg:yn, ljB'tu[x, 6]lnkmf]g6fj/, s]Gb|Lo ;lrjfno, ljlzi6 JolQmx¿sf] ;'/Iffnufotsf sfdx¿nfO{ lg/Gt/tf lbg]5 .
lg0f{ocg';f/ cGtl/d ;+ljwfg d:of}bf ;ldltåf/f k|:t't cGtl/d ;+ljwfgnfO{ cfh ePsf ;xdltsf cfwf/df k"0f{tf lbOg] 5 eg] k'g:yflkt k|ltlglw;efåf/f cGtl/d ;+ljwfg hf/L ul/g]5 / gjul7t cGtl/d ljwflosfn] pQm ;+ljwfgnfO{ cg'df]bg ug]{5 .
d'n'ssf] zf;g Joj:yf;DaGwL s'g} klg clwsf/ /fhfdf g/xg], :juL{o /fhf jL/]Gb|, /fgL P]Zjo{ / lghx¿sf kl/jf/sf] ;DklQ g]kfn ;/sf/sf] dftxtdf NofO{ 6«:6 agfP/ /fi6« lxtdf k|of]u ug]{, /fhfsf] x}l;otn] /fhf 1fg]Gb|nfO{ k|fKt ePsf ;a} ;DklQx¿sf] /fli6«os/0f ug]{ tyf /fh;+:yf sfod /fVg] jf g/fVg]af/] ;+ljwfg;efsf] klxnf] a}7såf/f ;fwf/0f ax'dtn] 6'ª\uf] nufOg] ;d]t lg0f{o a}7sdf ePsf] 5 .
cGtl/d Joj:yflksf Ps ;bgfTds ;+;b\ x'g]5 / To;df s'n ##) hgfsf] k|ltlglwTj x'g]5 .
To:tf] Joj:yflksfdf ;ft /fhgLlts bn / cGo bnsf xfn k|ltlglw;ef / /fli6«o;efsf lgjf{lrt ;b:ox¿ ;d]t u/L @)( hgf -hgcfGbf]ngsf] ljkIfdf /x]sfx¿ afx]s_ /xg]5g\ . ;+o'Qm jfddf]rf{sf] jt{dfg jt{dfg ;+;b\df k|ltlglwTj gePsfn] ;xdltsf cfwf/df dgf]gog ul/g] 5 .
g]skf -dfcf]jfbL_sf tkm{af6 cGtl/d ;+;b\df &# hgf ;fd]n x'g], hgjuL{o tyf k];fut ;ª\u7g, pTkLl8t hflt tyf If]qsf k|ltlglwx¿ / /fhgLlts JolQmTjx¿af6 ;xdltsf cfwf/df $* hgf dgf]gLt ug]{ lg0f{o ePsf] 5 .
lg0f{ofg';f/ ;xdltsf cfwf/df cGtl/d dlGqkl/ifb\ u7g ul/g]5 eg] cGtl/d dlGqkl/ifb\sf] ;+/rgf / sfo{ljefhg cfk;L ;xdltaf6 to ug]{, cGtl/d ;/sf/sf] ;~rfng ;+o'Qm hgcfGbf]ngsf] efjgf, /fhgLlts ;xdlt / ;xsfo{sf] ;+:s[ltcg'¿k ug]{ atfOPsf] 5 .
Gofokflnsfsf ;DaGwdf :jtGq Gofokflnsfsf] cjwf/0ff / d"NodfGotfnfO{ cg';/0f ul/g]5 eg] GofokflnsfnfO{ hgcfGbf]ngsf] efjgf, nf]stGq / cGtl/d ;+ljwfgk|lt k|lta4 agfpg] lg0f{o ePsf] 5 eg] ;+ljwfg;ef;DaGwL ljjfbx¿sf] lg¿k0f ug{ ;+j}wflgs cbfntsf] u7g ul/g]5 .
:yfgLo lgsfox¿;DaGwdf ;ftbn / g]skf -dfcf]jfbL_sf] ;xdltn] lhNnf, gu/ / ufpF:t/df cGtl/d :yfgLo lgsfo u7g ul/g]5 .
;+ljwfg;efsf] lgjf{rgcufj} gful/stfaf6 jl~rt ;a} g]kfnL gful/snfO{ gful/stf k|df0fkq ljt/0f ug]{ s'/fdf ;xdlt hgfpFb} @)$^ ;fn r}t d;fGtnfO{ cfwf/ jif{ dfgL To;cl3 g]kfndf hGd eO{ lg/Gt/ :yfoL a;f]af; ub}{ cfPsf ;a} g]kfnL gful/snfO{ ;/n 9ª\un] gful/stfsf] k|df0fkq ljt/0f ug]{ Joj:yf ug]{ lg0f{o ul/Psf] 5 .
;+ljwfg;efsf] lgjf{rg cfufdL @)^$ h]7leq ;DkGg ug]{ u/L ldt to ug{ cGtl/d dlGqkl/ifb\nfO{ clwsf/ k|bfg ug]{ / ;+ljwfg;efsf] lgjf{rg ldl>t k|0ffnLsf cfwf/df ug]{ lg0f{o ePsf] 5 .
;+ljwfg;efsf nflu @)% ;b:o pDd]bjf/nfO{ dt lbg] …klxnf] x'g] lgjf{lrt x'g]Ú k|0ffnLcg';f/ / @)$ ;b:o kf6L{nfO{ dt lbg] ;dfg'kflts lgjf{rg k|0ffnLcg';f/ lgjf{lrt x'g] Joj:yf ul/g] ePsf] 5 .
/fli6«o hLjgsf dxTjk"0f{ JolQmx¿dWo]af6 ;xdltsf cfwf/df cGtl/d dlGqkl/ifb\af6 dgf]gLt x'g] !^ hgf;d]t ;+ljwfg;efsf] s'n ;ª\Vof $@% sfod ul/g]5 .
lg0f{ocg';f/ g]kfn ;/sf/ / g]skf -dfcf]jfbL_aLr oxL sflQs #) ut];Dd lj:t[t zflGt ;Demf}tf x'g]5 .
tL lg0f{ox¿df ;ftbnsf tkm{af6 k|wfgdGqL tyf g]kfnL sfª\u|];sf ;efklt lul/hfk|;fb sf]O/fnf, g]skf -Pdfn]_sf dxf;lrj dfwjs'df/ g]kfn, g]kfnL sfª\u|]; -k|hftflGqs_sf ;efklt z]/axfb'/ b]pjf, pkk|wfgdGqL tyf hgdf]rf{ g]kfnsf cWoIf clds z]/rg, g]kfn ;b\efjgf kf6L{ -cfgGbLb]jL_sf pkfWoIf e/tljdn ofbj, g]kfn dhb'/ ls;fg kf6L{sf cWoIf gf/fo0fdfg lah'S5] / ;+o'Qm jfddf]rf{sf cWoIf l;kL d}gfnL tyf g]skf -dfcf]jfbL_sf tkm{af6 cWoIf k|r08n] x:tfIf/ ug'{ePsf] 5 .
;ftbn / g]skf -dfcf]jfbL_ aLr xfn;Dd !@ a'Fb] ;dembf/L, cf7a'Fb] ;xdlt / @% a'Fb] cfrf/;+lxtfdf ;xdlt eO;s]sf] 5 .
––––
*%– a}7s–ljj/0f
sf7df8f}F, @! sflQs . ;ft /fhgLlts bn / g]skf -dfcf]jfbL_sf zLif{ g]tfaLr cfh k|wfgdGqL lgjf; afn'jf6/df sl/a !* 306f a}7s a:of] .
laxfg sl/a * ah]b]lv ;'? ePsf] a}7s ef]lnkN6 laxfg @ ah];Dd rn]sf] lyof] .
a}7ssf lg0f{o Pj+ a}7sdf ePsf ;xdltaf/] ;"rgf ;Dk|]if0f ug{ laxfg}b]lv a}7s:yncufl8 ;~rf/sdL{sf] 7"nf] le8 nfu]sf] lyof] .
a}7ssf lg0f{o / ;xdltx¿nfO{ lnlka4 ul/Psf] k|lt lng] qmddf ;~rf/sdL{x¿nfO{ lgs} ;f:tL ePsf] lyof] .
;~rf/sdL{nfO{ afF8\g NofOPsf] k|lt ;Lldt ePsfn] ;~rfsdL{aLr xfgfyfksf] l:ylt klg cfPsf] lyof] .
a}7s:ynaf6 ;j{k|yd g]kfnL sfª\u|];sf g]tf /fdrGb| kf}8]nn] a}7saf/] laxfg sl/a kf}g] b'O{ ah] aflx/ lg:sL hfgsf/L lbg'ePsf] lyof] .––––
*^– zLif{ a}7s ;xdlt–k|ltlqmof
sf7df8f}F, @! sflQs . g]skf -Pdfn]_sf dxf;lrj dfwjs'df/ g]kfnn] zLif{ a}7sdf cfh ePsf] ;xdlt cfkm\gf] bnnfO{ dfGo /x]sf] atfpFb} /fhtGq / lgjf{rg k|0ffnL;DaGwdf eg] cfkm\gf] bnsf] km/s wf/0ff /x]sf] hfgsf/L lbg'ePsf] 5 .
;ft bn / g]skf -dfcf]jfbL_sf zLif{ g]tfx¿aLr ePsf] a}7skl5 ;~rf/sdL{x¿;Fu ;ª\lIfKt k|ltlqmof lbFb} pxfFn] eGg'eof]– æ;xdltdf ljdlt /fVg' k|hftflGqs clwsf/ xf], d'Vo s'/f ;xdlt g} xf] .Æ
dxf;lrj g]kfnn] ;xdltsf b'O{ a'Fbfdf cfkm\gf] bnn] ljdlt /fv] klg bnsf] Pstfdf g6'6\g] ljZjf; JoQm ug'{eof] .
;/sf/L jftf{6f]nLsf ;+of]hs Pj+ u[xdGqL s[i0fk|;fb l;6f}nfn] cfh ;DkGg zLif{ a}7sdf ePsf ;xdltn] gofF g]kfnsf] lgdf{0f ug{ of]ubfg k'¥ofpg] atfpg'eof] .
zLif{ a}7skZrft k|ltlqmof lbFb} pxfFn] xltof/ Joj:yfkg, ;+ljwfg;ef, lgjf{rg k|0ffnL, cGtl/d ;/sf/, cGtl/d ;+ljwfg, cGtl/d ;+;b ;a} dxTjk"0f{ ljifodf ;xdlt ePsf] hfgsf/L lbg'eof] .
;+of]hs l;6f}nfn] eGg'eof]– æca g]skf -dfcf]jfbL_ sf ;a} xltof/ Joj:yfkg x'G5g\ To;sf] cg'udg ;+o'Qm /fi6«;ª\3n] ug]{5 .Æ
g]kfnL sfª\u|];sf g]tf ch'{gg/l;+x s];Ln] lbuf] zflGt / gofF g]kfnsf] lgdf{0f ug{ cfh ePsf ;xdltn] gofF o'usf] ;'?jft u/]sf] l6Kk0fL ug'{eof] .
pxfFn] ;+ljwfg;efdfkm{t gofF g]kfnsf] lgdf{0f ug{ 7"nf] ;kmntf k|fKt ePsf] atfpg'eof] .
g]kfnL sfª\u|];sf dxfdGqL /fdrGb| kf}8]nn] ;ftbn / g]skf -dfcf]jfbL_aLr cfh ePsf ;xdltn] zflGt k|lqmofdf gofF km8\sf] df/]sf] atfpg'eof] .
pxfFn] xltof/ Joj:yfkg, cGtl/d ;+ljwfg, ;/sf/, ;+;b\, lgjf{rg k|0ffnLh:tf dxTjk"0f{ ljifodf ;xdlt ePsf] hfgsf/L lbg'eof] .
g]sf -k|hftflGqs_sf 8f=k|sfzz/0f dxtn] b]zn] zflGt / nf]stGq rflx/x]sfn] b]zsf] cfjZostfcg'¿k ;xdlt ePsf] xf] eGg'eof] .
––––––
*&– ;ftbn / g]skf dfcf]jfbLsf zLif{ g]tfx¿sf] a}7ssf lg0f{o–k"0f{ kf7
g]kfnL hgtfn] @))& ;fn klxn]b]lv xfn;Dd k6sk6s ub}{ cfPsf P]ltxfl;s ;ª\3if{ / hgcfGbf]ngdfkm{t nf]stGq, zflGt / cu|udgsf kIfdf k|s6 ePsf] hgfb]zsf] ;Ddfg ub}{,
;ft /fhgLlts bn / g]skf -dfcf]jfbL_aLr ;DkGg !@ a'Fb] ;dembf/L, * a'Fb] ;xdlt / @% a'Fb] cfrf/;+lxtfnufot g]kfn ;/sf/ / g]skf -dfcf]jfbL_aLr ;DkGg ;a} ;Demf}tf, ;xdlt, cfrf/;+lxtf / ;+o'Qm /fi6« ;ª\3nfO{ k|]]lift ;dfg wf/0ffsf] kqfrf/k|lt k"0f{ k|lta4tfsf] k'gk'{li6 ub}{,
b]zdf ljBdfg juL{o, hftLo, If]qLo, n}lª\us ;d:ofx¿nfO{ ;dfwfg ub}{ /fHosf] cu|ufdL k'g;+/rgf ug'{kg]{ ;ª\sNk ub}{,
k|lt:kwf{Tds ax'bnLo nf]stflGqs zf;g Joj:yf, gful/s :jtGqtf, df}lns clwsf/, dfgjclwsf/, k"0f{ k|]; :jtGqtf tyf sfg'gL /fHosf] cjwf/0ffnufot nf]stflGqs d"NodfGotfk|ltsf] k"0f{ k|lta4tfnfO{ bf]xf]¥ofpb},
g]kfnL hgtfsf] eod'Qm jftfj/0fdf ;+ljwfg;efsf] lgjf{rgdf ;xefuL x'g kfpg] cfwf/e"t clwsf/sf] k|Tofe"lt ub}{,
nf]stGq, zflGt, ;d[l4, cu|ufdL cfly{s–;fdflhs kl/jt{g tyf b]zsf] :jtGqtf, cv08tf, ;fj{ef}ldstf / :jfledfgtfnfO{ s]Gb|df /fVb} @)^$ ;fn h]7 dlxgfleq :jtGq / lgikIf ¿kn] ;+ljwfg;efsf] lgjf{rg ;DkGg ug]{ b'a} kIfsf] k|lta4tfnfO{ sfof{Gjog ug{ cfh ldlt @)^# ;fn sflQs @@ ut] ;ft bn / g]skf dfcf]jfbLsf zLif{ g]tfx¿sf] a}7saf6 lgDglnlvt lg0f{ox¿ ePsf 5g\ .
I ljutsf ;xdltx¿sf] sfof{Gjog;DaGwdf
!= ljutdf ul/Psf ;a} ;dembf/L, ;xdlt / cfrf/;+lxtfnfO{ k"0f{ ¿kn], OdfGbf/Lk"j{s / s8fOsf ;fy sfof{Gjog ug]{ u/fpg] .
@= ljutdf /fHo / dfcf]jfbL b'a} kIfaf6 a]kQf kfl/Psf elgPsf gful/sx¿sf] ;DaGwdf 5fglag u/L l:ylt ;fj{hlgs ug{ pRr:t/Lo 5fgljg cfof]u u7g ug]{ .
#= sAhf ul/Psf 3/hUuf ;DklQ lkmtf{ ug]{ sfo{nfO{ tLj|tf lbg] . lj:yflktx¿ 3/ kmls{g] jftfj/0fsf] ;'lglZrttf ug]{ . o; lglDt lhNnf–lhNnfdf b'a} kIf ;lDdlnt ;ldlt u7g ug]{ . oL ;a} sfo{nfO{ Ps dlxgfleq k"0f{tf lbg] .
$= /fHo / g]skf dfcf]jfbLåf/f /fhgLlts g]tf tyf sfo{stf{x¿dfly nufOPsf ;a} cf/f]k / cleof]ux¿ lkmtf{ ePsf] ;fj{hlgs 3f]if0ff ug]{ / b'a} tkm{sf /fhgLlts aGbLx¿nfO{ t'?Gt l/xf ug]{ .
II ;]gf / xltof/ Joj:yfkg ;DaGwdf
;+ljwfg;efsf] lgjf{rgnfO{ zflGtk"0f{, lgikIf / eo/lxt jftfj/0fdf ;DkGg ug{ / ;]gfsf] nf]stflGqsLs/0f tyf k'g;+/rgf ug{ ljutdf ePsf afx|a'Fb] ;dembf/L, cf7a'Fb] ;xdlt, @% a'Fb] cfrf/;+lxtf / ;+o'Qm /fi6«;ª\3nfO{ k7fOPsf] kfFra'Fb] kqsf] efjgfcg'¿k lgDg sfdx¿ ug]{ –
dfcf]jfbL ;]gfsf] ;DaGwdf
!= @)^# ;fn ;fpg @$ ut] g]kfn ;/sf/ / g]skf -dfcf]jfbL_sf tkm{af6 ;+o'Qm /fi6«;ª\3nfO{ k7fOPsf] kqdf JoQm k|lta4tfcg';f/ dfcf]jfbL ;]gfsf n8fs'x¿ lgDglnlvt :yfgx¿df c:yfoL lzlj/x¿df ;Lldt /xg] . ;+o'Qm /fi6« ;ª\3åf/f pgLx¿sf] k|df0fLs/0f / cg'udg ug]{ .
d'Vo lzlj/x¿ lgDg :yfgx¿df /xg]5g\ M
!= s}nfnL, @= ;'v]{t, #= /f]Nkf, $= kfNkf, %= sfe|], ^= l;Gw'nL, &= Onfd d'Vo lzlj/x¿ jl/k/L #÷# j6fsf b/n] ;xfos lzlj/x¿ /xg]5g\ .
@= dfcf]jfbL ;]gfsf n8fs'x¿ lzlj/df /x]kl5 lzlj/sf] ;'/Iffy{ rflxg] xftxltof/ / uf]nLu¶f afx]s cGo ;a} xltof/x¿ lzlj/leq} ;'/lIft e08f/0f ug]{ / Psn tfNrf nufO{ rfaL ;DalGwt kIfn] g} /fVg] . ;f] tfNrf nufpg] k|lqmofdf ;+o'Qm /fi6« ;ª\3sf] lgu/fgLsf nflu p;sf] /]s8{, ;fO/g ;lxtsf] ;+oGq ;lDdlnt ug]{ . e08f/0f ul/Psf xftxltof/x¿sf] cfjZos hfFr ug'{kbf{ ;+o'Qm /fi6«;ª\3n] ;DalGwt kIfsf] /f]xj/df ug]{ . Sofd/f cg'udgnufot o;;DaGwdf cGo lj:t[t k|fljlws ljj/0f ;+o'Qm /fi6«;ª\3, g]skf -dfcf]jfbL_ / g]kfn ;/sf/sf ;xdltn] tof/ ug]{ .
#= dfcf]jfbL ;]gfsf n8fs'x¿ c:yfoL lzlj/df al;;s]kl5 pgLx¿sf] /;bkfgLnufot cGo cfjZos Joj:yf g]kfn ;/sf/n] ug]{ .
$= dfcf]jfbL ;]gfsf n8fs'x¿sf] /]vb]v, ;dfof]hg / k'gM:yfkgf lglDt cGtl/d dlGqkl/ifb\n] ljz]if sld6L agfP/ sfd ug]{ .
%=dfcf]jfbL g]tfx¿sf] ;'/Iff Joj:yf ;/sf/;Fusf] ;xdltn] ug]{ .
g]kfnL ;]gfsf] ;DaGwdf M
^= ;+o'Qm /fi6«;ª\3nfO{ k|]lift kqdf JoQm k|lta4tfcg';f/ g]kfnL ;]gf Aof/]sleq ;Lldt /xg] . p;sf xltof/x¿ ;s}sf] klg kIf of ljkIfdf k|of]u gx'g] s'/fsf] k|Tofe"lt ug]{ . dfcf]jfbL ;]gfsf tkm{af6 e08f/0f ePsf xltof/sf] a/fa/L ;ª\Vofdf g]kfnL ;]gfn] klg cfkm\gf xltof/x¿ ;'/lIft e08f/0f ug]{ / Psn tfNrf nufO{ rfaL ;DalGwt kIfn] g} /fVg] . ;f] tfNrf nufpg] k|lqmofdf ;+o'Qm /fi6«;ª\3sf] lgu/fgLsf nflu p;sf] /]s8{, ;fO/g;lxtsf] ;+oGq ;lDdlnt ug]{ . e08f/0f ul/Psf xftxltof/x¿sf] cfjZos hfFr ug'{ kbf{ ;+o'Qm /fi6«;ª\3n] ;DalGwt kIfsf] /f]xj/df ug]{ . Sofd/f cg'udgnufot o; ;DaGwdf cGo lj:t[t k|fljlws ljj/0f ;+o'Qm /fi6«;ª\3, g]kfn ;/sf/ / g]skf -dfcf]jfbL_sf] ;xdltn] tof/ ug]{ .
&= g]kfnL ;]gfsf] lgoGq0f, kl/rfng / Joj:yfkg gofF ;}lgs P]gadf]lhd dlGqkl/ifb\n] ug]{ . cGtl/d dlGqkl/ifb\n] /fhgLlts ;xdlt / cGtl/d Joj:yflksfsf] ;DalGwt ;ldlt;d]tsf] ;'emfj lnP/ g]kfnL ;]gfsf] nf]stflGqsLs/0fsf] lj:t[t sfo{of]hgf th'{df / sfof{Gjog ug]{ . o;cGtu{t g]kfnL ;]gfsf] pko'Qm ;ª\Vof, nf]stflGqs ;+/rgf, /fli6«o / ;dfj]zL rl/q lgdf{0f ub}{ nf]stGq / dfgjclwsf/sf] d"Noåf/f ;]gfnfO{ k|lzlIft ug]{nufotsf sfdx¿ ug]{ .
*= g]kfnL ;]gfn] ub}{ cfPsf ;Ldf ;'/Iff, cf/If, lgs'~h, a}ª\s, ljdfg:yn, ljB'tu[x, 6]lnkmf]g6fj/, s]Gb|Lo ;lrjfno, ljlzi6 JolQmx¿sf] ;'/Iffnufotsf sfdx¿nfO{ lg/Gt/tf lbg] .
III cGtl/d ;+ljwfgsf ljifoj:t'af/]
!= cGtl/d ;+ljwfgaf/]
-s_ cGtl/d ;+ljwfg d:of}bf ;ldltåf/f k|:t't cGtl/d ;+ljwfgnfO{ cfh ePsf ;xdltsf cfwf/df k"0f{tf lbg] .
-v_ k'g:yflkt k|ltlglw;efåf/f cGtl/d ;+ljwfg hf/L ul/g]5 / gjul7t cGtl/d ljwflosfn] pQm ;+ljwfgnfO{ cg'df]bg ug]{5 .
@= /fhtGqaf/]
-s_ d'n'ssf] zf;g Joj:yf;DaGwL s'g} klg clwsf/ /fhfdf /xg] 5}g .
-v_ :juL{o /fhf jL/]Gb|, /fgL P]Zjo{ / lghx¿sf kl/jf/sf] ;DklQ g]kfn ;/sf/sf] dftxtdf NofO{ 6«:6 agfP/ /fi6« lxtdf k|of]u ug]{ .
-u_ /fhfsf] x}l;otn] /fhf 1fg]Gb|nfO{ k|fKt ePsf ;a} ;DklQx¿ -h:t} ljleGg :yfgsf b/af/x¿, jg tyf lgs'~hx¿, P]ltxfl;s / k'/ftflTjs dxTjsf ;Dkbfx¿ cflb_ /fli6«os/0f ug]{ .
-3_ /fh;+:yf sfod /fVg] jf g/fVg]af/] ;+ljwfg;efsf] klxnf] a}7såf/f ;fwf/0f ax'dtn] 6'ª\uf] nufpg] .
#= cGtl/d Joj:yflksf–;+;b\af/]
-s_ cGtl/d Joj:yflksf lgDg k|sf/ Ps ;bgfTds ;+;b x'g]5 M
(i) ;ft /fhgLlts bn / cGo bnsf xfn k|ltlglw;ef / /fli6«o;efsf lgjf{lrt ;b:ox¿;d]t u/L @)( hgf -hgcfGbf]ngsf] ljkIfdf /x]sfx¿ afx]s_ ;+o'Qm jfd df]rf{sf] jt{dfg ;+;bdf k|ltlglw gePsf] x'Fbf ;xdltsf cfwf/df dgf]gog ul/g] .
(ii) g]skf -dfcf]jfbL_ sf tkm{af6 &# hgf
(iii) hgjuL{o tyf k];fut ;ª\u7g, pTkLl8t hflt tyf If]qsf k|ltlglwx¿ / /fhgLlts JolQmTjx¿af6 $* hgf -;xdltsf] cfwf/df dgf]gLt ug]{_
s'n ;ª\Vof– ##)
t/ hgcfGbf]ngsf] ljkIfdf /x]sfx¿ cGtl/d Jojl:yflksfdf /xg] 5}gg\ .
-v_ cGtl/d Joj:yflksfsf] u7g eP kZrft\ k'gM:yflkt k|ltlglw;ef / /fli6«o;ef eª\u x'g] .
u_ cGtl/d Joj:yflksf–;+;b u7g ePsf] lbgb]lv g]skf -dfcf]jfbL_sf] g]t[Tjdf /xFb} cfPsf hg;/sf/, hgcbfntnufotsf ;Qf;Da4 ;a} lgsfo eª\u x'g] .
3_ cGtl/d Joj:yflksf /fhgLlts ;xdltsf cfwf/df ;~rfng ug]{ .
$= cGtl/d ;/sf/af/]
s_ ;xdltsf cfwf/df cGtl/d dlgqkl/ifb\ u7g ug]{ .
v_ cGtl/d dlGqkl/ifb\sf] ;+/rgf / sfo{ljefhg cfk;L ;xdltaf6 to ug]{ .
u_ cGtl/d ;/sf/sf] ;~rfng ;+o'Qm hgcfGbf]ngsf] efjgf, /fhgLlts ;xdlt / ;xsfo{sf] ;+:s[ltcg'¿k ug]{ .
%= Gofokflnsfaf/]
s_ :jtGq Gofokflnsfsf] cjwf/0ff / d"NodfGotfnfO{ cg';/0f ug]{ .
v_ GofkflnsfnfO{ hgcfGbf]ngsf] efjgf / nf]stGq / cGtl/d ;+ljwfgk|lt k|lta4 agfpg] .
u_ ;+ljwfg;ef;DaGwL ljjfbx¿sf] lg¿k0f ug{ ;+j}wflgs cbfntsf] u7g ug]{ .
^= ;+j}wflgs cª\ux¿af/]
s_ k|wfgdGqL, k|wfgGofofwLz / cGtl/d Joj:yflksfsf ;efd'v ;lxtsf] gofF ;+j}wflgs kl/ifb\sf] Joj:yf u/]/ o; dfkm{t\ ;+j}wflgs cª\ux¿sf] lgo'lQmnufotsf ljifox¿df l;kmfl/; ug]{ Joj:yf ldnfpg] . lgo'lQmx¿ ubf{ lglZrt dfkb08nfO{ cfwf/ agfpg] .
v_ ;xdltsf cfwf/df lgjf{rg cfof]unfO{ k"0f{tf lbg] .
&= ;ft bn / g]skf dfcf]jfbLsf] ;xdltn] lhNnf, gu/ / ufpF:t/df cGtl/d :yfgLo lgsfo u7g ug]{ .
*= gful/stf ;d:of ;DaGwdf
s_ ;+ljwfg;efsf] lgjf{rg cufj} gful/stfaf6 jl~rt ;a} g]kfnL gful/sx¿nfO{ gful/stfsf] k|df0fkq ljt/0f ug]{ .
v_ @)$^ ;fn r}q d;fGtnfO{ cfwf/ jif{ dfgL To;eGbf cufl8 g]kfndf hGd eO{ lg/Gt/ :yfoL a;f]af; ub}{ cfPsf ;a} g]kfnL gful/sx¿nfO{ ;/n 9ª\un] gful/stfsf] k|df0fkq ljt/0f ug]{ Joj:yf ug]{ .
u_ gful/stf k|flKt ;DaGwL cGo Joj:yf sfg'gdf pNn]v eP adf]lhd x'g] .
(= ;+ljwfg;ef lgjf{rg ;DaGwdf
s_ cfufdL @)^$ h]7leq ;+ljwfg;wfsf] lgjf{rg ;DkGg ug]{ u/L ldlt to ug{ cGtl/d dlGqkl/ifb\nfO{ clwsf/ k|bfg ug]{ .
v_ ;+ljwfg;efsf] lgjf{rg ldl>t k|0ffnLsf] cfwf/df ug]{ . @)% ;b:o pDd]bjf/nfO{ dt lbg] …klxnf] x'g] lgjf{lrt x'g]Ú k|0ffnL cg';f/ / @)$ ;b:o kf6L{nfO{ dt lbg] ;dfg'kflts lgjf{rg k|0ffnLcg';f/ lgjf{lrt x'g] . o; ;DaGwdf lgjf{rg cfof]u;Fu 5nkmn u/]/ sfg'g agfpg] .
u_ bnx¿n] pDd]bjf/x¿df ;"rLs[t ubf{ pTkLl8t hflt, If]q, dw]zL, dlxnf, blntnufot cGo ju{ ;d]tsf] ;dfg'kflts k|ltlglwTj u/fpg'kg]{ .
3_ /fli6«o hLjgsf dxTjk"0f{ JolQmx¿dWo]af6 ;xdltsf cfwf/df cGtl/d dlGqkl/ifb\af6 dgf]gLt x'g] !^ hgf .
ª_ ;+ljwfg;efsf] s'n ;ª\Vof $@% sfod ug]{ .
r_ cGtl/d ;+ljwfg hf/L x'Fbfsf avt !* jif{ pd]/ k'u]sf g]kfnL gful/s dtbftf x'g] .
5_ ;+ljwfg;efsf] lgjf{rgsf] cg'udg ;+o'Qm /fi6« ;ª\3åf/f u/fpg] .
!)= /fHosf] 9fFrfaf/]
-s_ juL{o, hftLo, eflifs, n}ª\lus, ;fF:s[lts, wfld{s / If]qLo e]befjsf] cGTo ug{ /fHosf] jt{dfg s]Gb|Ls[t / PsfTds 9fFrfsf] cGTo u/L /fHosf] ;dfj]zL, nf]stflGqs / cu|ufdL k'gM;+/rgf ug]{ .
-v_ /fHosf] k'gM;+/rgfsf nflu ;'emfj lbg Ps pRr:t/Lo cfof]usf] u7g ug]{ .
-u_ /fHosf] k'gM;+/rgfsf] clGtd 6'ª\uf] ;+ljwfg;efn] nufpg] .
!!= cfly{s–;fdflhs ¿kfGt/0faf/] lgb]{zs l;4fGtx¿
-s_ ;fdGtjfbsf ;a} ¿kx¿sf] cGTo ug]{ cfly{s–;fdflhs ¿kfGt/0fsf] Go"gtd ;femf sfo{qmd cfk;L ;xdltn] to u/]/ nfu' ub}{ hfg] .
-v_ ;fdGtL e":jfldTjsf] cGTo ub}{ j}1flgs e"ld;'wf/ sfo{qmd nfu" ug]{ gLlt to ug]{ .
-u_ /fli6«o pBf]uwGbf / ;fwg;|f]tsf] ;+/If0f / k|j4{g ug]{ gLlt cg';/0f ug]{ .
-3_ lzIff, :jf:Yo, cfjf;, /f]huf/L / vfB ;'/Iffdf ;a} gful/ssf] clwsf/ :yflkt ug]{ gLlt lng] .
-ª_ ;'s'Djf;L, sd}of, xlnof, x/jfr/jfnufotsf cfly{s–;fdflhs ¿kn] k5fl8 k/]sf ju{nfO{ hUuf nufot cfly{s–;fdflhs ;'/Iffsf] Joj:yf ug]{ gLlt lng] .
-r_ ;/sf/L nfesf] kbdf /x]/ e|i6frf/ u/L cs"t ;DklQ cfh{g ug]{x¿ pk/ s8f sf/afxL u/L bl08t ug]{ gLlt lng] .
-5_ b]zsf] cfly{s ;fdflhs ¿kfGt/0f Pj+ Gofosf ;fy} b]znfO{ l56f] ;d'Ggt / cfly{s ¿kn] ;d[4zfnL agfpg Ps ;femf ljsf; cjwf/0ff lgdf{0f ug]{ .
-h_ >ldssf k];fut clwsf/sf] ;'lgZrttf ub}{ pBf]uwGbf, Jofkf/, lgof{t k|j4{g cflbsf] nflu nufgL j[l4 u/L /f]huf/L Pj+ cfo cfh{gsf cj;/x¿sf] Jofks j[l4 ug]{ gLlt cg';/0f ug]{ .
IV. åGåkLl8tx¿sf] Joj:yfkg ;DaGwdf
!= ;z:q åGåsf] qmddf dfl/Psfx¿sf] kl/jf/nfO{ tyf o; qmddf 3fOt] eO{ ckfª\u / czQm ePsfx¿nfO{ plrt /fxt, ;Ddfg tyf k'gM:yfkgfsf] Joj:yf ug]{ .
@= 5fglag cfof]usf] k|ltj]bgsf] cfwf/df a]kQf ePsfx¿sf] kLl8t kl/jf/nfO{ /fxt pknAw u/fpg] .
#= ;z:q åGåsf] qmddf lj:yflktx¿sf] k'gM:yfkgf ug{, gi6 ePsf lghL tyf ;fj{hlgs ;DklQx¿sf] xsdf /fxt k|bfg ug{ tyf Wj:t ;+/rgfx¿sf] k'gMlgdf{0f ug{ ljz]if sfo{qmd ;~rfng ug]{ .
$= ;z:q åGåsf] qmddf dfgjclwsf/sf] uDeL/ pNnª\3g ug]{ tyf dfgjtflj?4sf] ck/fwdf ;+nUgx¿sf] af/]df ;To cGj]if0f ug{ / ;dfhdf d]nldnfksf] jftfj/0f lgdf{0f ug{ cfk;L ;xdltaf6 pRr:t/Lo ;Tolg¿k0f tyf d]nldnfk cfof]usf] u7g ug]{ .
V. ljljw
!= ;a} ;xdlt / ;Demf}tfx¿sf] sfof{Gjog eP gePsf] cg'udg ug{ ;xdltn] Ps pRr:t/Lo ;+o'Qm cg'udg ;ldlt u7g ug]{ .
@= cfrf/;+lxtf, ;dembf/L–;xdlt, ;Demf}tf tyf sfg'gljk/Ltsf ultljlw Pj+ sfdsf/afxL ug]{ hf] s;}nfO{ klg ;/sf/n] sf/afxL u/L bl08t ug]{ 5 .
#= u0ftGq, cfly{s–;fdflhs ¿kfGt/0f, hgdt;ª\u|x, lgjf{rg k|0ffnLnufot clxn] ;femf ;xdlt sfod x'g g;s]sf ljifox¿df kf6L{x¿ ;+ljwfg;efsf] lgjf{rgsf] qmddf cf–cfkm\gf gLlt / dtcg';f/ k|:t't x'g :jtGq x'g]5g\ .
VI= ;do–tflnsf
!= g]kfn ;/sf/ / g]skf -dfcf]jfbL_ aLr lj:t[t zflGt ;Demf}tf @)^# sflQs #) ut];Dd ug]{ .
@= pNn]lvt II ! adf]lhd @)^# dª\l;/ % ut]leq dfcf]jfbL ;]gfsf n8fs'x¿ xftxltof/;lxt lgwf{l/t lzlj/df hDdf eO;Sg] / xltof/ e08f/0f ug]{ . ;+o'Qm /fi6«;ª\3åf/f pgLx¿sf] k|df0fLs/0f / cg'udg ug]{ .
#= pNn]lvt II % adf]lhd @)^# dª\l;/ % ut]leq g]kfnL ;]gf Aof/]sleq ;Lldt /xg], lgwf{l/t xftxltof/ e08f/0f ug]{ / To;sf] cg'udg ;+o'Qm /fi6«;ª\3n] ug]{ .
$= @)^# dª\l;/ % ut]leq cGtl/d ;+ljwfgnfO{ k"0f{tf lbg] .
%= @)^# dª\l;/ !) ut]leq cGtl/d ;+ljwfg hf/L ug]{, cGtl/d Joj:yflksfsf] u7g ug]{ / k|ltlglw;ef / /fli6«o;efsf] lj36g ug]{ .
^= @)^# dª\l;/ !% ;Dd cGtl/d dlGqkl/ifb\sf] u7g ug]{ .
k|r08 lul/hfk|;fb sf]O/fnf
cWoIf g]skf -dfcf]jfbL_ k|wfgdGqL
tyf ;efklt, g]kfnL sfª\u|];
dfwjs'df/ g]kfn
dxf;lrj, g]skf -Pdfn]_
z]/axfb'/ b]pjf
;efklt, g]kfnL sfª\u|]; -k|hftflGqs_
clds z]/rg
pk–k|wfgdGqL
tyf cWoIf, hgdf]rf{ g]kfn
e/t ljdn ofbj
pkfWoIf, g]kfn ;b\efjgf kf6L{ -cfgGbLb]jL_
gf/fo0fdfg lah'S5]
cWoIf, g]kfn dhb'/ ls;fg kf6L{
;L=kL= d}gfnL
cWoIf ;+o'Qm jfd df]rf{
ldlt M @)^# sflQs @@
–––––
dflysf lg0f{ox¿df cGo ;a} bnx¿sf] ;xdlt ePsfn] sfof{Gjogdf hfg] s'/fdf ;xdlt x'Fb} xfd|f] kf6L{sf] lgDgadf]lhd leGg dt /x]sf] 5 .
!= /fh;+:yf /fVg] jf g/fVg] eGg]af/]df ;+ljwfg;efsf] lgjf{rg ;Fu;Fu} hgdt ;ª\u|x ug'{k5{ eGg] g]skf -Pdfn]_ sf] leGg dt /x]sf] 5 .
@= ;+ljwfg;efsf] lgjf{rgsf] lglDt ;dfg'kflts k|0ffnL g} ckgfpg ;a}eGbf nf]stflGqs tl/sf x'G5 eGg] g]skf -Pdfn]_sf] leGg dt /x]sf] 5 .
dxf;lrj
g]skf -Pdfn]_